moti

Dimri 2026-2027 po nis me zhvillime të pazakonta atmosferike që mund të ndikojnë ndjeshëm temperaturat dhe reshjet në Europë dhe Amerikën e Veriut. Dy fenomene të fuqishme, dobësimi i parakohshëm i vorbullës polare dhe intensifikimi i El Niño-s, po krijojnë një situatë të rrallë për meteorologët, të cilët ende nuk mund të përcaktojnë se cili prej tyre do të ndikojë më shumë në motin e muajve të ardhshëm.

Në fillim të nëntorit, shkencëtarët regjistruan një çrregullim të jashtëzakonshëm të qarkullimit atmosferik mbi Arktik, ku erërat që formojnë vorbullën polare u dobësuan deri në ndryshimin e përkohshëm të drejtimit të tyre.

Sipas analizave meteorologjike, ky zhvillim ndodhi rreth datave 10–11 nëntor, duke shënuar një nga ngjarjet më të hershme të ngrohjes së papritur stratosferike të regjistruara ndonjëherë.

Ngjarje të kësaj natyre zakonisht ndodhin në mes ose në fund të dimrit, kryesisht nga janari deri në mars. Rekordi i mëparshëm i shfaqjes së tyre në nëntor ishte regjistruar më 28 nëntor, në vitet 1968 dhe 2025.

Vorbulla polare është një sistem erërash të fuqishme që qarkullojnë në stratosferë, dhjetëra kilometra mbi Polin e Veriut. Në kushte normale, ajo ndihmon në mbajtjen e ajrit shumë të ftohtë në rajonet arktike.

Kur ky sistem dobësohet ose zhvendoset, ndryshimet mund të përhapen gradualisht drejt shtresave më të ulëta të atmosferës, duke favorizuar depërtimin e masave ajrore polare në Europë, Amerikën e Veriut dhe Azi.

Megjithatë, një dobësim i vorbullës nuk do të thotë automatikisht se do të pasojë një dimër i acartë.

Meteorologia Andrea Lopez Lang, nga Universiteti Wisconsin-Madison, e ka cilësuar situatën jashtëzakonisht të pazakontë, duke theksuar se mungesa e rasteve të ngjashme historike e vështirëson parashikimin e pasojave.

Ndikimet e mundshme nuk pritet të jenë të menjëhershme. Ndryshimet që ndodhin në stratosferë mund të kërkojnë disa javë për të ndikuar në qarkullimin atmosferik pranë sipërfaqes së Tokës.

Klimatologu Judah Cohen, nga Instituti i Teknologjisë i Masaçusetsit, paralajmëron se fundi i nëntorit dhe fillimi i dhjetorit mund të sjellin një rrezik më të lartë për depërtimin e ajrit të ftohtë në lindje të Amerikës së Veriut dhe në pjesë të Europës Veriore.

Por ndërsa Arktiku po shfaq këtë çrregullim të rrallë, mijëra kilometra më në jug po forcohet një tjetër fenomen me ndikim global.

El Niño po shkon drejt një prej episodeve më të fuqishme të regjistruara.

Sipas Administratës Kombëtare Amerikane të Oqeanit dhe Atmosferës, NOAA, ujërat sipërfaqësore të Paqësorit ekuatorial janë ngrohur ndjeshëm mbi mesataren, duke krijuar kushte për një El Niño shumë të fortë.

Në përditësimin e 12 nëntorit 2026, NOAA vlerësoi se probabiliteti që fenomeni të mbetet i fortë ose shumë i fortë gjatë periudhës janar–mars 2027 është mbi 79%.

El Niño ndikon në qarkullimin e erërave, shpërndarjen e reshjeve dhe temperaturat në shumë rajone të botës. Në disa zona ai favorizon mot më të ngrohtë, ndërsa në të tjera shton mundësinë e reshjeve intensive, përmbytjeve ose thatësirave.

Pikërisht ndërveprimi i tij me vorbullën polare është bërë një nga çështjet kryesore që po analizojnë meteorologët.

Disa ekspertë mendojnë se fuqia e El Niño-s mund të kufizojë ndikimin e mundshëm të masave të ftohta arktike, duke favorizuar temperatura mesatarisht më të larta gjatë dimrit në disa rajone.

Të tjerë paralajmërojnë se edhe një El Niño shumë i fortë nuk mund të përjashtojë episode të shkurtra, por intensive, të të ftohtit.

Sipas shkencëtarëve, nëse vorbulla polare dobësohet sërish gjatë muajve të ardhshëm, mundësia e ndryshimeve të forta të motit do të mbetet e pranishme.

Ndërkohë, ngrohja globale përbën një faktor tjetër që ndikon në këtë situatë. Temperaturat mesatare të dimrit janë rritur gjatë dekadave të fundit, por kjo nuk e eliminon mundësinë e valëve të forta të të ftohtit.

Për Europën, përfshirë Ballkanin dhe Shqipërinë, është ende herët të përcaktohet nëse këto zhvillime do të sjellin një dimër më të ashpër apo më të butë se zakonisht.

Sjellja e vorbullës polare, pozicioni i sistemeve atmosferike mbi Atlantik dhe fuqia e El Niño-s do të ndikojnë në shpërndarjen e temperaturave dhe reshjeve, por efektet konkrete do të varen nga zhvillimet e javëve në vijim.

Për momentin, shkencëtarët nuk parashikojnë një dimër ekstrem të sigurt. Ata paralajmërojnë, megjithatë, se kombinimi i dy fenomeneve të pazakonta mund ta bëjë sezonin 2026-2027 veçanërisht të vështirë për t’u parashikuar, me mundësi për luhatje të konsiderueshme të motit nga një periudhë në tjetrën.