Ministri i Financave, Petrit Malaj, ka dhënë në dy ditë shpjegime të kundërta për tatimin mbi dividendin nga janari 2027. Fillimisht tha se fitimet e vitit 2026 mund të shpërndaheshin gjatë vitit të ardhshëm me normën aktuale prej 8%. Një ditë më pas deklaroi se çdo vendim për shpërndarjen e dividendit, i marrë nga 1 janari 2027, do t’i nënshtrohej normës së propozuar prej 15%, pavarësisht vitit kur është realizuar fitimi.
Për bizneset, ndryshimi mes dy shpjegimeve ka një kosto konkrete. Ai prek shumën që ortakët dhe aksionerët mund të tërheqin nga fitimet, por edhe planet që kompanitë kanë ndërtuar për përdorimin e tyre.
Paketa fiskale e propozuar për vitin 2027 parashikon rritjen e tatimit mbi dividendin nga 8% në 15%. Sipas raportimit të revistës Monitor, Ministria e Financave kishte sqaruar fillimisht se norma e re do të zbatohej edhe për fitimet e akumuluara në vitet e mëparshme, nëse vendimi për shpërndarjen e tyre merrej nga janari 2027.
Por më 4 nëntor, gjatë diskutimeve në Komisionin e Ekonomisë, ministri dha një tjetër shpjegim pas pyetjes së deputetit demokrat Igli Cara.
Sipas Malajt, kompanitë do të kishin kohë deri në korrik 2027 për të vendosur përdorimin e fitimit të vitit 2026. Ai përmendi datën 31 korrik për vendimin dhe 20 gushtin për pagesën, duke deklaruar se do të zbatohej norma aktuale prej 8%.
Më 5 nëntor, po në Komisionin e Ekonomisë, ministri iu rikthye interpretimit fillestar: nëse vendimi për shpërndarjen merret nga 1 janari 2027, norma do të jetë 15%, edhe për fitime të realizuara në vitet 2022, 2023, 2024 apo 2026.
Kështu, brenda dy ditësh, kompanitë morën dy përgjigje të ndryshme për të njëjtën çështje, ndërkohë që ndryshimet ligjore janë ende në diskutim.
Shtatë pikë përqindjeje që ndryshojnë llogaritë
Fitimi i pashpërndarë mbetet në kompani dhe mund të përdoret për investime, zgjerim aktiviteti, mbulimin e humbjeve apo përballimin e nevojave për likuiditet. Vendimi për ta mbajtur ose shpërndarë shpesh është pjesë e një plani disavjeçar.
Një kompani mund të ketë ruajtur fitimet për të financuar një investim dhe të ketë parashikuar shpërndarjen e një pjese të tyre më vonë. Ndryshimi i normës së tatimit ndikon drejtpërdrejt në shumën neto që marrin pronarët.
Për çdo 100 milionë lekë dividend bruto, tatimi me normën 8% është 8 milionë lekë. Me normën 15%, ai do të arrinte në 15 milionë lekë. Diferenca është 7 milionë lekë.
Kjo nuk do të thotë se çdo fitim i mbajtur në kompani tatohet automatikisht me 15%. Por, nëse propozimi miratohet sipas shpjegimit të fundit të ministrit, vendimi për shpërndarjen pas janarit 2027 do të sillte një barrë më të lartë edhe mbi fitimet e viteve të mëparshme.
Pikërisht këtu merr rëndësi parashikueshmëria. Bizneset duhet të dinë paraprakisht se cilat rregulla do të zbatohen, çfarë trajtimi do të kenë fitimet e akumuluara dhe nëse do të ketë dispozita kalimtare.
Nxitje për riinvestim apo shtysë për shpërndarje të nxituar?
Ministria e Financave e argumenton rritjen me unifikimin e tatimit mbi dividendin me normën 15% të të ardhurave të tjera nga investimet, si dhe me synimin për të nxitur riinvestimin e fitimeve.
Megjithatë, vetë ministri ka shprehur pritjen që kompanitë të vendosin shpërndarjen e fitimeve përpara përfundimit të vitit, për të përfituar nga norma 8%.
Kjo krijon një tension mes objektivit të deklaruar dhe reagimit që qeveria pret nga bizneset. Ndërsa synohet mbajtja e fitimeve në kompani, afrimi i normës së re mund t’i shtyjë pronarët të përshpejtojnë shpërndarjen.
Në opinionin për projektbuxhetin, Banka e Shqipërisë ka evidentuar gjithashtu se rritja e tatimit mbi dividendin mund të ndikojë në strukturën e financimit të bizneseve, duke shtuar peshën e borxhit. Ky është një element që meriton të trajtohet në debatin për paketën, krahas objektivave për të ardhurat buxhetore dhe formalizimin.
Qeveria mund ta ndryshojë politikën fiskale. Por kompanive u duhen rregulla të shkruara qartë dhe shpjegime të njëjta nga institucionet që do t’i zbatojnë.
Kur ministri jep dy përgjigje të kundërta nga njëra ditë në tjetrën, pasiguria fillon përpara hyrjes në fuqi të ndryshimeve. Bizneset duhet të llogarisin njëkohësisht tatimin e propozuar dhe rrezikun që shpjegimi i radhës të ndryshojë sërish.
