Japonia është një nga vendet e pakta të zhvilluara që ende e përdor dënimin me vdekje, një praktikë që në shumë pjesë të botës është braktisur prej dekadash. Në fakt, mes vendeve të grupit G7, vetëm Japonia dhe Shtetet e Bashkuara vazhdojnë ta aplikojnë këtë formë ekstreme të ndëshkimit penal. Më e veçanta është se, ndryshe nga shumë vende ku ky debat ka polarizuar shoqërinë, në Japoni mbështetja publike për dënimin me vdekje mbetet shumë e lartë.
Ekzekutimi më i fundit u krye në qershor të vitit 2025, kur një burrë u var për vrasjen e nëntë personave në vitin 2017 – një krim që tronditi thellë opinionin publik japonez. Metoda e ekzekutimit në Japoni është varja, një praktikë që vendi e ka ruajtur për dekada.
Një sistem i rreptë dhe shumë sekret
Sistemi japonez i dënimit me vdekje është ndër më të mbyllurit në botë. Të dënuarit mbahen në izolim për vite të tëra, shpesh pa e ditur datën e ekzekutimit deri në momentin e fundit. Familjet dhe avokatët informohen vetëm pasi ekzekutimi është kryer.
Kjo mënyrë funksionimi është kritikuar vazhdimisht nga organizatat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut, të cilat e konsiderojnë atë psikologjikisht të rëndë për të dënuarit. Megjithatë, autoritetet japoneze argumentojnë se procedurat janë në përputhje me ligjin dhe se sistemi gjyqësor ofron një proces të gjatë apelimi përpara ekzekutimit.
Pse japonezët e mbështesin ende?
Sondazhet tregojnë vazhdimisht se shumica dërrmuese e qytetarëve japonezë mbështesin dënimin me vdekje, veçanërisht për krime shumë të rënda si vrasjet e shumta. Për shumë japonezë, dënimi kapital shihet si një mënyrë për të garantuar drejtësi për viktimat dhe familjet e tyre.
Ndjenja e fortë e përgjegjësisë morale dhe rëndësia që shoqëria japoneze i jep rendit dhe sigurisë publike janë shpesh faktorë që përmenden për të shpjeguar këtë mbështetje të gjerë.
Për më tepër, disa nga krimet më të rënda në historinë moderne të Japonisë – si sulmi me gaz sarin në metronë e Tokios në vitin 1995 apo disa raste të vrasjeve masive – kanë ndikuar në formimin e një opinioni publik që kërkon ndëshkime të rënda për autorët.
Debati ndërkombëtar
Megjithatë, në skenën ndërkombëtare presioni ndaj Japonisë për ta hequr dënimin me vdekje vazhdon. Organizata si Amnesty International dhe Human Rights Watch i kanë bërë thirrje qeverisë japoneze të vendosë të paktën një moratorium për ekzekutimet.
Shumica e vendeve të Evropës dhe një pjesë e madhe e botës e kanë shfuqizuar dënimin kapital, duke argumentuar se ai është i pakthyeshëm dhe mund të çojë në gabime të pakorrigjueshme.
Pavarësisht kritikave, Japonia nuk ka dhënë sinjale se planifikon të ndryshojë së shpejti politikën e saj penale. Qeveritë japoneze kanë theksuar se çdo vendim për këtë çështje duhet të reflektojë vullnetin e publikut – dhe për momentin, ky vullnet duket qartë në favor të ruajtjes së dënimit me vdekje.
Kështu, në një botë ku gjithnjë e më shumë shtete po e braktisin këtë praktikë, Japonia mbetet një nga vendet ku debati për drejtësinë, ndëshkimin dhe të drejtat e njeriut vazhdon të zhvillohet në një mënyrë krejt të veçantë.
